Gaziantep, 2024 yılını ihracat rekorları kırarak tamamladı. Şehrin yıllık ihracat rakamı 7.5 milyar doları aşarak, bir önceki yıla göre %22 artış gösterdi. Gıda, tekstil, makine ve kimya sektörleri başı çeken bu başarıda önemli roller oynadı. Bölgesel ekonominin lokomotifi olan ihracat, istihdam yaratıyor, yatırımları teşvik ediyor ve şehre döviz kazandırıyor. Bu yazımızda, 2024 yılı ihracat performansını, sektörel başarıları ve gelecek beklentilerini detaylı olarak inceliyoruz.

2024 Yılı Genel İhracat Performansı

Gaziantep İhracatçılar Birliği verilerine göre, 2024 yılında şehirden 7.52 milyar dolar değerinde ihracat gerçekleştirildi. Bu rakam, Türkiye'nin toplam ihracatının yaklaşık %3.2'sine karşılık geliyor. Şehir, ihracat sıralamasında İstanbul, İzmir ve Bursa'dan sonra dördüncü sırada yer aldı.

İhracatın büyük bir kısmı Ortadoğu ve Avrupa ülkelerine yapıldı. İlk beş ihracat pazarı sırasıyla Irak, Suriye, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri ve İngiltere oldu. Özellikle Ortadoğu pazarlarında Gaziantep ürünlerine olan talep, istikrarlı bir şekilde artış gösteriyor. Bölgedeki siyasi istikrarın artması ve ticaret anlaşmalarının yaygınlaşması, bu talebi daha da artıracak.

Gıda Sektöründeki Başarı

Gıda sektörü, Gaziantep ihracatının en büyük kalemidir. 2024 yılında 2.8 milyar dolar değerinde gıda ürünü ihraç edildi. Antep fıstığı, baklava, biber salçası, zeytinyağı ve baharat, en çok ihraç edilen ürünler arasında. Özellikle antep fıstığı ve fıstık işleme ürünleri, dünya genelinde büyük talep görüyor.

Bir yerel baklava üreticisi, 45 ülkeye ihracat yapıyor ve yıllık 50 milyon dolar ciro elde ediyor. Firma, geleneksel lezzeti modern üretim tesislerinde hijyenik koşullarda üretiyor ve uluslararası kalite standartlarına uygun paketliyor. Bu başarının arkasında, kalite, marka bilinirliği ve müşteri memnuniyeti odaklı stratejiler yatıyor.

Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü

Tekstil ve hazır giyim, Gaziantep'in bir diğer güçlü ihracat sektörü. 2024 yılında 1.9 milyar dolar değerinde tekstil ürünü ihraç edildi. Özellikle Avrupa pazarında Gaziantep tekstil ürünleri, kalite ve rekabetçi fiyatlarıyla tercih ediliyor. Hızlı moda markalarının tedarikçisi olan Gaziantep firmaları, yenilikçi tasarımlar ve esnek üretim kapasiteleri ile öne çıkıyor.

Bir hazır giyim firması, sürdürülebilir üretim ve adil ticaret sertifikaları alarak Avrupa'nın büyük markalarının tedarikçisi oldu. Organik pamuk kullanımı, düşük su tüketimi ve çalışan haklarına saygı, firmanın tercih edilme sebepleri arasında. Bu yaklaşım, sadece ihracat değil, aynı zamanda marka değeri de yaratıyor.

Makine ve Ekipman İhracatı

Makine sektörü, son yıllarda hızlı büyüme gösteren bir alan. Gaziantep'te üretilen gıda işleme makineleri, tekstil makineleri ve tarım ekipmanları, Ortadoğu ve Afrika pazarlarında yüksek talep görüyor. 2024 yılında 980 milyon dolar değerinde makine ihraç edildi.

Bir makine üreticisi, fıstık işleme ve paketleme hatlarını dünya genelinde satıyor. Özellikle İran, Irak ve Mısır gibi ülkelerde büyük projeler gerçekleştiriyor. Firma, sadece makine satmakla kalmıyor, aynı zamanda kurulum, eğitim ve satış sonrası destek hizmetleri de sunuyor. Bu entegre yaklaşım, müşteri memnuniyetini ve sadakatini artırıyor.

Kimya ve Plastik Sektörü

Kimya ve plastik sektörü, 2024 yılında 620 milyon dolar ihracat gerçekleştirdi. Ambalaj malzemeleri, deterjan, kozmetik ve endüstriyel kimyasallar, başlıca ihraç ürünler arasında. Gaziantep'te faaliyet gösteren kimya firmaları, AR-GE yatırımları yaparak katma değerli ürünler geliştiriyor.

Bir deterjan üreticisi, çevre dostu ve biyolojik olarak parçalanabilen ürünler geliştirerek Avrupa pazarına girdi. AB'nin sıkı çevre standartlarına uygun üretim yapan firma, premium segmentte rekabet ediyor. Bu başarı, inovasyon ve kalite odaklı stratejilerin sonucu.

İhracat Yapan Firmaların Profili

Gaziantep'te yaklaşık 2,500 firma ihracat yapıyor. Bu firmaların büyük çoğunluğu küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşuyor. Ancak son yıllarda, KOBİ'lerin ihracat performansı dikkat çekici bir şekilde artıyor. Devlet teşvikleri, ihracat danışmanlık hizmetleri ve e-ihracat platformları, KOBİ'lerin dış pazarlara açılmasını kolaylaştırıyor.

Bir genç girişimci, baklava ve tatlı ürünlerini e-ihracat yoluyla dünya genelinde satıyor. Online pazarlama stratejileri ve dijital ödeme sistemleri sayesinde, küçük siparişleri bile ekonomik olarak gönderebiliyor. Bu model, geleneksel ihracat anlayışını değiştiriyor ve yeni nesil ihracatçılar yaratıyor.

Lojistik ve Altyapı

İhracatın büyümesinde lojistik altyapının önemi büyük. Gaziantep, stratejik konumu sayesinde Ortadoğu pazarlarına erişimde avantajlı. Şehirde faaliyet gösteren kara yolu, demiryolu ve hava kargo şirketleri, ihracatçılara hızlı ve güvenilir taşıma hizmetleri sunuyor.

Gaziantep Havalimanı'ndaki kargo terminali genişletme çalışmaları devam ediyor. Yeni terminalin devreye girmesiyle, hava kargo kapasitesi ikiye katlanacak. Bu gelişme, özellikle taze gıda ve değerli ürünlerin ihracatını hızlandıracak. Ayrıca, gümrük işlemlerinin dijitalleşmesi ve hızlandırılması da ihracatçılara büyük kolaylık sağlıyor.

Teşvik ve Destek Mekanizmaları

Devlet, ihracatı artırmak için çeşitli teşvik programları sunuyor. Pazar araştırması destekleri, fuar katılım yardımları, kredi faiz destekleri ve vergi indirimleri, ihracatçıların kullanabileceği önemli teşvikler arasında. Gaziantep İhracatçılar Birliği de üyelerine danışmanlık, eğitim ve pazarlama desteği veriyor.

Türk Eximbank kredileri, özellikle KOBİ'ler için hayati. Uygun faizli ihracat kredileri, firmaların üretim kapasitesini artırmasına ve yeni pazarlara açılmasına imkan sağlıyor. Bir tekstil firması, Eximbank kredisi kullanarak yeni makineler aldı ve ihracat kapasitesini %50 artırdı.

Zorluklar ve Riskler

İhracat, birçok fırsatın yanında bazı zorluklar ve riskler de içeriyor. Döviz kuru dalgalanmaları, uluslararası rekabet, lojistik maliyetleri ve ticari engeller, ihracatçıların karşılaştığı başlıca sorunlar. Ayrıca, bazı hedef pazarlarda siyasi istikrarsızlık ve ödeme problemleri yaşanabiliyor.

Risk yönetimi, ihracat başarısı için kritik. İhracatçılar, pazar çeşitlendirmesi yaparak, tek bir pazara bağımlı olmamaya özen göstermeli. Ödeme garantileri, sigorta ürünleri ve sözleşme güvenceleri, riskleri minimize etmek için kullanılabilecek araçlar. Gaziantep İhracatçılar Birliği, üyelerine risk yönetimi konusunda eğitim ve danışmanlık hizmeti veriyor.

Gelecek Projeksiyonları

2025 yılı için ihracat hedefi 8.5 milyar dolar olarak belirlendi. Bu hedefe ulaşmak için, yeni pazarların açılması, ürün çeşitliliğinin artırılması ve katma değerli ürün üretiminin teşvik edilmesi gerekiyor. Afrika, Asya-Pasifik ve Latin Amerika pazarları, gelecek için potansiyel fırsatlar sunuyor.

Dijital ticaretin yaygınlaşması, ihracat modellerini değiştiriyor. E-ihracat, özellikle KOBİ'ler için yeni kapılar açıyor. Gaziantep'te e-ihracat eğitim programları ve destek mekanizmaları güçlendiriliyor. Gelecekte, daha fazla firmanın online platformlar üzerinden ihracat yapması bekleniyor.